Alman Vatandaşlık Yasasında 2024 Reformu

Türk ve Alman vatandaşlık başvurusu ve yeni düzenleme süreci

Çifte Vatandaşlık Hakkının Genişlemesi ve Etkileri

27 Haziran 2024’te yürürlüğe giren "Vatandaşlık Kanununun Modernizasyonu Hakkında Kanun" (StARModG), çifte vatandaşlık konusunda oldukça eskiye nazaran şartlarını oldukça azaltmıştır. Bu reform özellikle Türk kökenli vatandaşlar için oldukça önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bu düzenlemeyle amaçlanan, Almanya’da uzun süredir yaşayan göçmen kökenli bireylerin vatandaşlığa geçişini kolaylaştırmak, entegrasyonu teşvik etmek ve toplumsal eşitliği sağlamaktır. Bu çalışma düzenlemenin içeriğini, eski ve yeni sistemin karşılaştırılmasını, Türkler üzerindeki etkisini ve bunun hukuki- sosyolojik sonuçlarını ele almaktadır.

Reformun Genel Çerçevesi

2024 Reformu ile başlıca dikkat çeken yenilikler şunlardır:

- İkamet Süresi: Kanun gelmeden önceki sistemde Almanya’da vatandaşlık kazanabilmek için genellikle kişinin 8 yıl boyunca kesintisiz ikamet etmesi gerekmekteydi ancak yeni çıkan kanuna göre vatandaşlığa geçiş için gerekli olan yasal ikamet süresi sekiz yıldan beş yıla indirilmiş, hızlı entegrasyon gösteren bireyler için bu süre üç yıla kadar düşürülmüştür.

- Hızlı entegrasyon gösteren bireyler kimlerdir? Almanca dil yeterliliği en az C1 seviyesinde olan, ileri derecede mesleki başarı veya eğitim göstergeleri bulunan (üniversite diploması, meslek diploması vb.), topluma aktif katılım gösteren (örneğin gönüllü çalışmalar, dernek üyelikleri vb.), suç kaydı bulunmayan ve ekonomik bağımsızlık şartlarından birkaçını sağlayanlar 3 yıllık vatandaş başvuru isteminde bulunabilmektedir.

- Çifte Vatandaşlık Hakkının Tanınması: Eski sistemde kişinin Alman vatandaşlığına geçebilmek için Türk vatandaşlığından vazgeçmesi gerekirken yeni düzenlemeyle bu zorunluluk tamamen kaldırılmıştır.

- Beibehaltungsgenehmigung Zorunluluğunun Kaldırılması: Beibehaltungsgenehmigung, hali hazırda Almanya vatandaşlığı olan birinin başka bir ülkenin de vatandaşı olabilmesi için verilen özel belgedir. Yeni düzenlemeyle bu belge zorunluluğu ortadan kalkmıştır.

Opsiyon Modelinin Kaldırılması

2000-2024 yılları arasında Almanya’da doğması sebebiyle vatandaşlık hakkı tanınan kişiler, 21-23 yaşları arasında bir vatandaşlık tercihi yapmak zorunda olmalarına “opsiyon model” denilmekteydi. Ancak 2024 yılındaki reformla bu tercih zorunluluğu da ortadan kalkmış, bu kişilere artık 21-23 yaşından sonra da her iki vatandaşlığı kalıcı olarak sürdürebilme hakkı tanınmıştır.

Türkiye Kökenli Göçmenler Üzerindeki Etkileri

Almanya’da Türk kökenli göçmenlerin vatandaşlığa geçişi

Federal Almanya İstatistik Ofisi’nin (Destatis) kamuoyuna açıkladığı verilere göre, 2024 yılında toplam 291.555 kişi Alman vatandaşlığına kabul edildi. Bu sayı 2000 yılından itibaren açıklanan en yüksek sayı olmakla beraber 2023 yılına göre ise %46’lık bir artış söz konusudur.Vatandaşlığa geçenlerin büyük bir çoğunluğunu ise Türkler oluşturmaktadır. Türk vatandaşlarından 22.525 kişi 2024 yılında Alman vatandaşlığı almıştır ve 2023 yılına göre %110’luk bir artış söz konusudur.

Almanya’da Politik ve Toplumsal Tepkiler

Yeni yapılan bu düzenleme; iktidar koalisyonunu oluşturan SPD, Yeşil Partililer, ve FPD tarafından desteklenmişse de muhalefetteki CSU VE CDU partilileri vatandaşlığın değersizleşeceğini savunmuştur. Ancak medya organlarının büyük bir kısmı, bu durumu entegrasyon ve eşitlik adına oldukça büyük bir ilerleme olduğunu yansıtmıştır.

Pratikte Uygulama Süreci ve Karşılaşılan Sorunlar

Vatandaşlık dairesinde sıra bekleyen göçmenler

Bu reformla beraber vatandaşlık başvuru sayılarındaki artış özellikle büyük şehirlerde (Berlin, Münih, Hamburg, Köln gibi) belediye birimleri bu talebi karşılamakta zorlanmakta ve bununla beraber gecikmeler söz konusu olmaktadır. Vatandaşlık dairelerinde (Einbürgerungsbehörde) randevu almak bile aylar sürebilmektedir.Başvuruda bulunacak kişilerin sağıdaki belgeleri hazırlaması gerekmektedir:

- En az B1 düzeyinde Almanca dil sertifikası (hızlı entegrasyon için C1 belgesi aranmaktadır.)

- Entegrasyon kursu katılım belgesi

- Gelir ve geçim kaynağını gösteren belgeler

- Sabıka kaydı temizliği

Türkiye Perspektifi

Türkiye çifte vatandaşlığı tanıyan ülkeler arasında yer almaktadır. Bu nedenle Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, aynı zamanda Almanya vatandaşı olabilmektedir. Ancak geçmişte vatandaşlıktan çıkanlar için “mavi kart” uygulaması hala geçerlidir ve bazı hakların devamlılığı bu belgeyle sağlanmaktadır.

Sonuç

2024 Almanya Vatandaşlık Reformu, yalnızca hukuki değil, toplumsal ve siyasal anlamda da derin bir değişimi temsil etmektedir. Özellikle Türkiye kökenli göçmenler için hem hak kayıplarını önleyen hem de kültürel aidiyeti koruyan bir sistem ortaya çıkarmaktadır. 23 yaş seçme zorunluluğunun kalkması, başvuru süreçlerinin kolaylaştırılması ve çifte vatandaşlık hakkının tanınması, Almanya’nın göçmenlerle birlikte dönüşen bir toplum olduğunu göstermektedir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru: Yeni reformla vatandaşlık için ikamet süresi kaç yıl oldu?

Cevap: 5 yıl, hızlı entegrasyon gösterenler için 3 yıl.

Soru: Çifte vatandaşlık mümkün mü?

Cevap: Evet, artık Türk vatandaşlığından çıkmadan Alman vatandaşlığı alınabiliyor.

Soru: Opsiyon modeli nedir?

Cevap: 2000-2024 arasında doğanlar 21 yaşında bir vatandaşlık seçmek zorundaydı, bu kaldırıldı.

Soru: Başvuruda hangi belgeler gerekli?

Cevap: Dil sertifikası, gelir belgeleri, sabıka kaydı ve entegrasyon kursu belgesi.

Soru: Reformdan en çok kimler faydalandı?

Cevap: Türk kökenli göçmenler en çok faydalanan grup oldu.